Home / FOTO RAZGLEDNICA / NAJVEĆA EVROPSKA HLADNJAČA U RUKAMA SRPSKOG KRALJA MALINE

NAJVEĆA EVROPSKA HLADNJAČA U RUKAMA SRPSKOG KRALJA MALINE

Ariljska hladnjača koja se svrstava među najveće u Evropi, nakon stečajnog postupka i prodaje na javnoj sudskoj licitaciji, danas posluje pod vlasništvom preduzeća „Stanić“. Hladnjača o kojoj govorimo nalazi se u samom centru grada i nekada je bila deo čuvene Zemljoradničke zadruge Arilje.

Epska priča o ariljskoj malini rođena je upravo na ovom mestu. Zemljoradnička zadruga Arilje je osnovana 1922. godine, a kasnije je uz državna ulaganja postala jugoslovenski privredni gigant. Razvojem takozvanog špalirskog metoda gajenja maline, tokom osamdesetih godina, ova zadruga postaje svetski lider u izvozu ovog voća, a Arilje – svetska prestonica maline. Ukupni kapacitet hladnjače, koji je i danas postojeći, je 8000 tona zamrznute maline, uz brzinu tunelskog zamrzavanja pri prijemu od 300 tona na dan. 

U Arilju se još uvek prepričava kako su u bivšoj Jugoslaviji kooperanti ove zadruge, odnosno poljoprivredni proizvođači, nakon završene berbe malina, na blagajni upravne zgrade dobijali pare – u džakovima!

KREDITI DOVELI DO STEČAJA I SUDSKE PRODAJE

Zemljoradnička zadruga Arilje krenula je putem propasti 2005. godine kada je tadašnja uprava počela sa uzimanjem kredita, najviše od „Agrobanke“, koji su iznosili oko 10 miliona evra. Splet nepovoljnih okolnosti nakon 2008. godine: niska izvozna cena maline, visoke bankarske kamate, potrošena sopstvena sredstva na proširenje kapaciteta, uzimanje novih pozajmica da bi se vratile stare… uvukli su ovog privrednog giganta u dužnički vrtlog. 

Dugovi su narasli na 15 miliona evra, zbog čega su 2014. blokirani računi i uveden stečaj. Tokom 2015. i 2016. na više sudskih licitacija prodavana je celokupna imovina Zemljoradničke zadruge Arilje, kada je i preduzeće „Stanić“ kupilo jednu od najvećih hladnjača u Evropi kao i upravnu zgradu.

U upravi preduzeća „Stanić“ nisu bili raspoloženi da nam daju izjave, ali smo se uverili da moderni šleperi – hladnjače, sa otkupljenom i prerađenom malinom, redovno napuštaju kapiju nekadašnje ariljske zadruge i kreću ka inostranstvu.  

Radnici ove firme nisu imali dozvolu da nam daju izjave, ali smo u nezvaničnom razgovoru sa njima i poljoprivrednim kooperantima došli do podataka da vlasnik Milan Stanić, u Arilju poznatiji kao „Miško“, poseduje ukupno tri hladnjače: pomenutu hladnjaču u centru ovog grada, jednu u selu Stupčevići na magistralnom putu ka Ivanjici, kao i hladnjaču u selu Dobrače. 

Zbog svega ovoga ariljski biznismen Milan Stanić, čija firma ima 300 radnika i nekoliko hiljada kooperanata, svakako zaslužuje da ga u ovom članku nazovemo – srpski kralj maline. 

NAJLOŠIJA GODINA U ISTORIJI MALINARSTVA

Sezona 2017. ostaće zapamćena kao jedna od najlošijih. Jaki mraz i kasni prolećni sneg prepolovili su prinos maline, a otkupna cena je iznosila samo 145 do 155 dinara. Ova cena je neznatno varirala u odnosu na to da li su poljoprivrednici predavali ovo voće za gotov novac ili uz kooperantski odnos sa nekom hladnjačom. Takođe, oni voćari koji nisu sami prevozili maline do hladnjače, već su je predavali na mestu branja, imali su 5% nižu cenu. Zanimljivo je navesti da u Arilju postoji više od stotinu velikih, srednjih ili malih hladnjača.

Malinarstvo je očigledno u krizi, a mogu se čuti razni predlozi za rešenje, manje ili više realni: povratak državnih hladnjača, subvencije države proizvođačima po kilogramu, proizvodnja organske maline, udruživanje poljoprivrednika u zadruge, zaštita geografskog porekla, uvođenje novih tehnologija…

Promene će svakako doći, same po sebi usled tržišnih zakonitosti ili uz državnu regulaciju.

Piše: Dejan Veselinović
Užice – Oglasna Tabla

Podeli članak

Komentari